Zadawanie pytań jest jednym z najlepszych sposobów na poszukiwanie rozwiązań. Dobrze sformułowane i trafne pytanie, prowadzi do lepszych odpowiedzi. Nikt tak dobrze nie zadawał pytań jak grecki filozof Sokrates. Uważał on, że pytania to świetny sposób na „dojście do prawdy”. Pytania sokratyczne leżą u podstaw tzw. „myślenia krytycznego”.

Myślenie krytyczne to jedna z najważniejszych umiejętności XXI wieku. Myślenie krytyczne to proces, otrzymujesz informacje, przetwarzasz je i dochodzisz do wniosków. W ten sposób tworzymy nową wiedzę i uzyskujemy lepsze zrozumienie danego zagadnienia. Dzięki myśleniu krytycznemu jesteśmy w stanie analizować, tworzyć hipotezy, oceniać. Rozpoznawać emocje swoje i innych osób. Tworzyć logiczne powiązania, myśleć o konsekwencjach, sprawdzać fakty. Odróżniać fakty od opinii. Przetwarzać informacje, kwestionować oczywistości i różnego rodzaju założenia.

Sokrates, stosował pytania m.in. podczas nauki swoich studentów. W ten sposób zachęcał ich do samodzielnego myślenia i do głębszej refleksji. Mimo upływu czasu sposób formułowania pytań przez Sokratesa jest wciąż aktualny. Poznajmy więc bliżej rodzaje pytań sokratycznych.

„Nie mogę nikogo niczego nauczyć. Mogę tylko sprawić, że zaczną myśleć”. – Socrates

Jak zadawać lepsze pytania? Oto 6 rodzajów pytań sokratycznych:

#01 Pytania wyjaśniające

  • Co masz na myśli poprzez ______?
  • O co przede wszystkim Ci chodzi?
  • Jak  ______ odnosi się do _____?
  • Czy mógłbyś to ująć inaczej?
  • Czy to co myślisz jest główną kwestią w tym przypadku?
  • Czy mógłbyś podać jakiś przykład?
  • Czy byłby to przykład: _____?
  • Czy możesz to wyjaśnić dalej?
  • Czy mógłbyś powiedzieć coś więcej na ten temat?
  • Z jakiego powodu uważasz, że  _____?
  • Czy dobrze Cię zrozumiałem: masz na myśli _____ czy też _____?
  • Jak to się odnosi do naszego problemu/dyskusji/sprawy?
  • Jak myślisz, co _____ miał na myśli mówią _____?
  • Czy mógłbyś powiedzieć swoimi słowami to co powiedział _____?  _____, czy to miałeś na myśli?

#02 Pytania sprawdzające założenia

  • Co zakładasz mówiąc to?
  • Co zakłada Jan?
  • Co innego moglibyśmy założyć?
  • Wydaje się, że przyjmujesz, iż _____. Czy dobrze Cię rozumiem?
  • Całe Twoje rozumowanie opiera się na _____. Dlaczego oparłeś swoje rozumowanie na _____ zamiast na _____?
  • Wydaje się, że przyjmujesz, iż _____. Dlaczego uważasz to za oczywiste?
  • Czy zawsze tak jest? Jak myślisz o co chodzi w tym założeniu?
  • Dlaczego ktoś mógłby przyjąć takie założenie?

#03 Pytania badające motywy i dowody

  • Czy mógłbyś wyjaśnić nam swoje motywy?
  • Jak to się odnosi do tego przypadku?
  • Czy jest powód aby wątpić w ten materiał dowodowy?
  • Kto jest w stanie stwierdzić, czy to prawda?
  • Jak odpowiedziałbyś komuś, kto mówi, że ____?
  • Czy ktoś jeszcze ma dowody na poparcie tej tezy?
  • Jakie rozumowanie doprowadziło Cię to takich wniosków?
  • Jak moglibyśmy się przekonać, że to jest prawda?

#04 Pytania na temat poglądów lub punktu widzenia

  • Co sugerujesz mówiąc to?
  • Mówiąc _____, czy sugerujesz że _____?
  • Ale gdyby tak się stało, to jakie by były inne tego skutki? Dlaczego?
  • Jaki miałoby to skutek?
  • Czy tak stałoby się na pewno, czy tylko prawdopodobnie?
  • Jaka jest alternatywa?
  • Jeżeli faktem jest, że _____ oraz _____ to co jeszcze może być prawdą?
  • Jeśli założymy, że ____ jest etyczne, to co z _____?

#05 Pytania badające implikacje i konsekwencje

  • Jak możemy to sprawdzić?
  • Co zakłada to pytanie?
  • Czy _____ sformułowałby to pytanie inaczej?
  • W jaki sposób ktoś mógłby rozwiązać tę kwestię?
  • Czy w ogóle jesteśmy w stanie znaleźć odpowiedź na to pytanie?
  • Aby odpowiedzieć na to pytanie, na jakie inne pytania trzeba przedtem znaleźć odpowiedź?
  • Czy to pytanie jest jasne? Czy je rozumiemy?
  • W jaki sposób _____ określiłby tę kwestię?
  • Czy odpowiedzieć na to pytanie jest łatwo czy trudno? Dlaczego?
  • Czy wszyscy zgadzamy się, że tak powinno brzmieć pytanie?
  • Dlaczego ta sprawa jest ważna?
  • Czy to pytanie jest najważniejsze, czy też istnieje jakieś pytanie ukryte?
  • Czy widzisz w jaki sposób to może się odnosić do ________?

#06 Pytania dotyczące pytań

  • Jaki był sens tego pytania?
  • Czy to co mówię ma sens? Dlaczego nie?
  • Co to znaczy?
  • Jak ________ odnosi się do codziennego życia?
  • Jak myślisz, dlaczego zadałem to pytanie?

Uwagi końcowe

Pytania sokratyczne stanowią sedno krytycznego myślenia. To podejście skoncentrowane na uczeniu się. Stawienie i udzielanie odpowiedzi na te pytania prowadzi do nauki, wiedzy, odkrywania pomysłów, docierania do istoty rzeczy i przyczyn źródłowych. Tego rodzaju pytania zwykle koncentrują się na podstawowych pojęciach, zasadach, teoriach czy istotnych problemach. Pozwalają one odkrywać rozwiązania i skutecznie rozwijać tak ważną i cenioną w dzisiejszym świecie umiejętność myślenia krytycznego.

„Ważne jest, by nigdy nie przestać pytać. Ciekawość nie istnieje bez przyczyny. Kontemplując tajemnice wieczności, życia i cudownej struktury rzeczywistości, nie można uniknąć lęku. Wystarczy więc, jeśli spróbujemy zrozumieć choć trochę tej tajemnicy każdego dnia. Nigdy nie trać świętej ciekawości!” – Albert Einstein

Sprawdź też: Jak zadawać lepsze pytania i otrzymywać właściwe odpowiedzi?

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj